Mey/Balaban Zanaatkârlığı ve İcrası
Son güncelleme:
Ağaçtan yapılan, çift dilli ve yumuşak sesli üflemeli çalgı meyin yapımı ve çalınması geleneği.
- TürGösteri sanatları
- KonumTürkiye geneli
- BölgeTürkiye geneli
- DönemYüzyıllardır süren gelenek
- UNESCOSomut Olmayan Kültürel Miras Temsili Listesi (Azerbaycan ile), 2023
Miras Okulu
Bu konuyu uzmanından dinle
Bu konuda şu an planlanmış bir ders yok.
Bu konuyu sen anlat
Bir yerin, bir zanaatin ya da bir geleneğin uzmanı mısın? Bilgini Miras Okulu'nda ders, atölye ya da söyleşiyle paylaşmak istersen bize yaz.
Geleneğin tarihçesi
Mey, Türkiye'de özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da, Azerbaycan'da ise balaban adıyla bilinen bir nefesli çalgı. Genellikle dut ya da erik ağacından oyulan gövdesi ve kamıştan yapılan geniş dilli ağızlığıyla kendine özgü, yumuşak ve hüzünlü bir ses çıkarır. Çalgının yapımı ve icrası usta-çırak ilişkisiyle aktarılır.
Öne çıkan unsurlar
Ağaç gövdenin oyulması ve deliklerin açılması; kamıştan yapılan ağızlık; halk müziği ve uzun hava icrası.
Bugün nasıl yaşatılıyor?
Mey, halk müziği topluluklarında ve konservatuvarlarda çalınmaya devam eder; yapımını sürdüren ustalar bulunur.
Mey icracıları, çalarken burundan nefes alıp yanaklarda biriktirdikleri havayla sesi kesintisiz sürdürebilir; bu tekniğe döngüsel nefes denir.
Sık sorulan sorular
Mey/Balaban Zanaatkârlığı ve İcrası nedir?
Ağaçtan yapılan, çift dilli ve yumuşak sesli üflemeli çalgı meyin yapımı ve çalınması geleneği.
Mey/Balaban Zanaatkârlığı ve İcrası UNESCO listesine ne zaman alındı?
2023 yılında UNESCO'nun şu listesine kaydedildi: Somut Olmayan Kültürel Miras Temsili Listesi (Azerbaycan ile).
Mey/Balaban Zanaatkârlığı ve İcrası bugün yaşatılıyor mu?
Mey, halk müziği topluluklarında ve konservatuvarlarda çalınmaya devam eder; yapımını sürdüren ustalar bulunur.
Kaynaklar
- UNESCO, Somut Olmayan Kültürel Miras listeleri kaydı: Mey/Balaban Zanaatkârlığı ve İcrası (2023).
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü, Türkiye'nin UNESCO listelerindeki unsurları.
- UNESCO Türkiye Millî Komisyonu yayınları.
Aynı türden diğer kayıtlar
Karagöz
Türkiye geneli
Deriden kesilmiş renkli tasvirlerin bir perde arkasından ışıkla oynatıldığı geleneksel gölge oyunu.
Meddahlık Geleneği
Türkiye geneli
Tek bir anlatıcının, elinde mendil ve sopayla farklı karakterlere bürünerek hikâye anlattığı gösteri.
Geleneksel Gayda/Tulum Yapımcılığı ve İcrası
Doğu Karadeniz ve Trakya başta olmak üzere
Hayvan derisinden yapılan hava torbası ve üfleme borusuyla çalınan tulum ve gaydanın yapımı ve çalınması geleneği.