Karagöz
Son güncelleme:
Deriden kesilmiş renkli tasvirlerin bir perde arkasından ışıkla oynatıldığı geleneksel gölge oyunu.
- TürGösteri sanatları
- KonumTürkiye geneli
- BölgeTürkiye geneli
- DönemOsmanlı döneminden bugüne
- UNESCOSomut Olmayan Kültürel Miras Temsili Listesi, 2009
Miras Okulu
Bu konuyu uzmanından dinle
Bu konuda şu an planlanmış bir ders yok.
Bu konuyu sen anlat
Bir yerin, bir zanaatin ya da bir geleneğin uzmanı mısın? Bilgini Miras Okulu'nda ders, atölye ya da söyleşiyle paylaşmak istersen bize yaz.
Geleneğin tarihçesi
Karagöz, Osmanlı döneminde kahvehanelerde, konaklarda ve özellikle Ramazan gecelerinde sahnelenen en sevilen eğlencelerden biriydi. Oyunu tek bir sanatçı, hayalî, perdenin arkasından sopalarla tasvirleri hareket ettirerek ve bütün karakterleri seslendirerek oynatır. Halk dilini temsil eden Karagöz ile kitabi konuşan Hacivat'ın atışmaları, toplumsal eleştiriyi mizahla birleştirir.
Öne çıkan unsurlar
Mukaddime, muhavere, fasıl ve bitiş bölümlerinden oluşan oyun düzeni; deve derisinden kesilip boyanan tasvirler; perde gazeli; farklı yörelerden ve kesimlerden gelen yan karakterler.
Bugün nasıl yaşatılıyor?
Gelenek usta sanatçılar, belediye tiyatroları ve okullardaki atölyelerle sürdürülür. Bursa'da Karagöz Müzesi bulunur.
Rivayete göre Karagöz ile Hacivat, Bursa'da bir cami inşaatında çalışan ve sohbetleriyle işi aksattıkları için cezalandırılan iki işçi.
Sık sorulan sorular
Karagöz nedir?
Deriden kesilmiş renkli tasvirlerin bir perde arkasından ışıkla oynatıldığı geleneksel gölge oyunu.
Karagöz UNESCO listesine ne zaman alındı?
2009 yılında UNESCO'nun şu listesine kaydedildi: Somut Olmayan Kültürel Miras Temsili Listesi.
Karagöz bugün yaşatılıyor mu?
Gelenek usta sanatçılar, belediye tiyatroları ve okullardaki atölyelerle sürdürülür. Bursa'da Karagöz Müzesi bulunur.
Kaynaklar
- UNESCO, Somut Olmayan Kültürel Miras listeleri kaydı: Karagöz (2009).
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü, Türkiye'nin UNESCO listelerindeki unsurları.
- UNESCO Türkiye Millî Komisyonu yayınları.
Aynı türden diğer kayıtlar
Meddahlık Geleneği
Türkiye geneli
Tek bir anlatıcının, elinde mendil ve sopayla farklı karakterlere bürünerek hikâye anlattığı gösteri.
Mey/Balaban Zanaatkârlığı ve İcrası
Türkiye geneli
Ağaçtan yapılan, çift dilli ve yumuşak sesli üflemeli çalgı meyin yapımı ve çalınması geleneği.
Geleneksel Gayda/Tulum Yapımcılığı ve İcrası
Doğu Karadeniz ve Trakya başta olmak üzere
Hayvan derisinden yapılan hava torbası ve üfleme borusuyla çalınan tulum ve gaydanın yapımı ve çalınması geleneği.