Tezhip Sanatı
Son güncelleme:
El yazması kitapları, hat levhalarını ve belgeleri altın ve boyalarla süsleme sanatı.
- TürEl sanatları
- KonumTürkiye geneli
- BölgeTürkiye geneli
- DönemSelçuklu ve Osmanlı döneminden bugüne
- UNESCOSomut Olmayan Kültürel Miras Temsili Listesi (Azerbaycan, İran ve Özbekistan ile), 2023
Miras Okulu
Bu konuyu uzmanından dinle
Bu konuda şu an planlanmış bir ders yok.
Bu konuyu sen anlat
Bir yerin, bir zanaatin ya da bir geleneğin uzmanı mısın? Bilgini Miras Okulu'nda ders, atölye ya da söyleşiyle paylaşmak istersen bize yaz.
Geleneğin tarihçesi
Tezhip, Arapça altınla süslemek anlamına gelen bir sözcükten türedi. Osmanlı döneminde saray nakkaşhanelerinde yüksek bir düzeye ulaştı ve özellikle Kuran nüshaları, padişah fermanları ve hat levhalarında kullanıldı. Desenler önce kâğıda çizilir, ardından altın ve boyalarla işlenir.
Öne çıkan unsurlar
Rumi, hatayi, bulut ve lale gibi motifler; ezilmiş altınla yapılan işlemeler; serlevha, gül ve koltuk gibi süsleme alanları.
Bugün nasıl yaşatılıyor?
Tezhip, hat ve ebru gibi kitap sanatlarıyla birlikte atölyelerde ve üniversitelerde öğretilir.
Tezhipte kullanılan altın, varak hâlinde ezilip jelatinli suyla karıştırılarak fırçayla sürülebilir bir boyaya dönüştürülür.
Sık sorulan sorular
Tezhip Sanatı nedir?
El yazması kitapları, hat levhalarını ve belgeleri altın ve boyalarla süsleme sanatı.
Tezhip Sanatı UNESCO listesine ne zaman alındı?
2023 yılında UNESCO'nun şu listesine kaydedildi: Somut Olmayan Kültürel Miras Temsili Listesi (Azerbaycan, İran ve Özbekistan ile).
Tezhip Sanatı bugün yaşatılıyor mu?
Tezhip, hat ve ebru gibi kitap sanatlarıyla birlikte atölyelerde ve üniversitelerde öğretilir.
Kaynaklar
- UNESCO, Somut Olmayan Kültürel Miras listeleri kaydı: Tezhip Sanatı (2023).
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü, Türkiye'nin UNESCO listelerindeki unsurları.
- UNESCO Türkiye Millî Komisyonu yayınları.
Aynı türden diğer kayıtlar
Geleneksel Türk Ebru Sanatı
Türkiye geneli
Kitreli suyun yüzeyine serpilen boyalarla oluşturulup kâğıda aktarılan, her biri tek olan desen sanatı.
Geleneksel Çini Ustalığı
Kütahya, İznik ve diğer merkezler
Sırlı seramik yüzeylere el ile desen işlenmesine dayanan, Selçuklu ve Osmanlı mimarisinin ayrılmaz parçası olan zanaat.
Hüsn-i Hat
Türkiye geneli
Kamış kalem ve isli mürekkeple harflerin ölçü ve ritimle yazıldığı geleneksel güzel yazı sanatı.