Geleneksel Gayda/Tulum Yapımcılığı ve İcrası
Son güncelleme:
Hayvan derisinden yapılan hava torbası ve üfleme borusuyla çalınan tulum ve gaydanın yapımı ve çalınması geleneği.
- TürGösteri sanatları
- KonumDoğu Karadeniz ve Trakya başta olmak üzere
- BölgeBirden fazla bölge
- DönemYüzyıllardır süren gelenek
- UNESCOSomut Olmayan Kültürel Miras Temsili Listesi, 2024
Miras Okulu
Bu konuyu uzmanından dinle
Bu konuda şu an planlanmış bir ders yok.
Bu konuyu sen anlat
Bir yerin, bir zanaatin ya da bir geleneğin uzmanı mısın? Bilgini Miras Okulu'nda ders, atölye ya da söyleşiyle paylaşmak istersen bize yaz.
Geleneğin tarihçesi
Tulum, Doğu Karadeniz'de, gayda ise Trakya ve Balkanlar'da yaygın bir halk çalgısı. Çalgının gövdesi oğlak ya da keçi derisinden hazırlanır; icracı torbayı üfleyerek doldurur ve kolunun baskısıyla havayı borulara gönderir. Düğünlerde, şenliklerde ve horon ya da halaylarda önemli bir yer tutar.
Öne çıkan unsurlar
Derinin işlenmesi ve torbanın hazırlanması; ağaç ya da kemikten yapılan borular; horon ve yöre oyunlarına eşlik.
Bugün nasıl yaşatılıyor?
Tulum ve gayda, yöre düğünlerinde ve festivallerde çalınmaya devam eder; genç kuşaklar arasında da ilgi görür.
Tulumcu, torbadaki hava sayesinde nefes alırken bile sesi kesmeden çalmaya devam edebilir.
Sık sorulan sorular
Geleneksel Gayda/Tulum Yapımcılığı ve İcrası nedir?
Hayvan derisinden yapılan hava torbası ve üfleme borusuyla çalınan tulum ve gaydanın yapımı ve çalınması geleneği.
Geleneksel Gayda/Tulum Yapımcılığı ve İcrası UNESCO listesine ne zaman alındı?
2024 yılında UNESCO'nun şu listesine kaydedildi: Somut Olmayan Kültürel Miras Temsili Listesi.
Geleneksel Gayda/Tulum Yapımcılığı ve İcrası bugün yaşatılıyor mu?
Tulum ve gayda, yöre düğünlerinde ve festivallerde çalınmaya devam eder; genç kuşaklar arasında da ilgi görür.
Kaynaklar
- UNESCO, Somut Olmayan Kültürel Miras listeleri kaydı: Geleneksel Gayda/Tulum Yapımcılığı ve İcrası (2024).
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü, Türkiye'nin UNESCO listelerindeki unsurları.
- UNESCO Türkiye Millî Komisyonu yayınları.
Aynı türden diğer kayıtlar
Karagöz
Türkiye geneli
Deriden kesilmiş renkli tasvirlerin bir perde arkasından ışıkla oynatıldığı geleneksel gölge oyunu.
Meddahlık Geleneği
Türkiye geneli
Tek bir anlatıcının, elinde mendil ve sopayla farklı karakterlere bürünerek hikâye anlattığı gösteri.
Mey/Balaban Zanaatkârlığı ve İcrası
Türkiye geneli
Ağaçtan yapılan, çift dilli ve yumuşak sesli üflemeli çalgı meyin yapımı ve çalınması geleneği.